Sinds het tragische leven van Marilyn Monroe is al bekend dat er voor vrouwen in Hollywood maar weinig anders opzit dan machtige mannen te plezieren om hogerop te komen. Het zal niet voor iedereen gelden maar als ik zie hoe #metoo zich ontwikkelt, moet het toch een wijdverbreid fenomeen zijn geweest dat niet alleen de dames met een iets mindere strakke seksuele moraal heeft getroffen. Het blijft niet beperkt tot Hollywood, ook in de politiek, wat we na Clinton, Lubbers en Trump toch ook al wisten, schijnen machtige mannen jonge vrouwen misbruikt en vernederd te hebben.
De #metoo beweging is een uitstekende manier om dit brute machtsmisbruik aan de orde te stellen. Echter in #metoo zit ook een paradox. #Metoo is door het succes een machtsmiddel geworden. Mannen worden onder het mom van deze hashtag met ongetoetste, soms decennia oude herinneringen beschuldigd en daarna direct publiekelijk beroofd van hun integriteit, loopbaan en inkomsten. Een ordentelijke rechtsgang of enkel maar de mogelijkheid tot wederhoor is er niet. Geen context, geen waarheidsvinding. Daarmee is #metoo even destructief en onmenselijk geworden als het onrecht dat men hiermee aan de kaak wilde stellen.
Dit is ook niet vreemd. #Metoo is onderdeel van een strijd voor gelijke rechten voor vrouwen en mannen die al jaren wordt gevoerd en heeft nooit de pretentie gehad om een rechtvaardige en humane beweging te zijn. #Metoo is geboren uit boosheid om de jarenlange achterstelling en vernedering van vrouwen, dat zich vooral in seksueel wangedrag manifesteerde. Daarom is #metoo op dit moment niet meer en niet minder dan een fenomenaal wapen dat door iedere enigszins bekende vrouw kan worden ingezet voor maar één exclusief doel: het breken van de macht van de witte man.
Slecht is dat niet, het prima dat misstanden worden bestreden. Het is ook onvermijdelijk dat vrouwen die het op alle fronten nu eenmaal beter doen dan mannen eindelijk de touwtjes in handen krijgen. Dit is tevens een ongekende verandering in de machtsverdeling in de (westerse) wereld. De geschiedenis leert dat macht nooit zo maar verschuift, dit gaat veelal gepaard met geweld, onrecht en elimineren van de oude machthebbers. Onschuldigen bestaan niet in deze strijd, eens een witte man, altijd een witte man!
De beweging waar #Metoo uit voort is gekomen zal nog even blijven bestaan totdat alle monsters zijn verdreven en er een nieuwe balans in de machtsverdeling tussen mannen en vrouwen is bereikt. Dan zal ook blijken of machtsmisbruik en seksuele uitbuiting exclusief wit-mannelijk zijn of dat het gewoon gedrag is dat hoort bij mannen én vrouwen die gecorrumpeerd door de macht lijden aan zelfoverschatting, grenzeloosheid en minachting voor de gevoelens en behoeftes van de ander.
Vrijdagavond was het weer zo ver, ophef! Deze keer ging het om Albert Heijn die in zijn opleidingsmodule klantprofielen gebruikt die de toets van het intersectionele slachtofferdenken niet kunnen doorstaan. Een weekendhulpje had het gemeld aan de NOS en die waren er direct opgedoken. Om het nog een extra malafide tintje te geven werd het niesje van achter gefilmd toen zij haar schokkende ontdekking aan ons openbaarde.
Wat was het geval, AH had een donkere vrouw met kind en kroeshaar geprofileerd als zijnde van de categorie die in de winkel niet verder zou komen dan het budgetassortiment. ‘Stigmatiserend’ schreeuwde het College van de Rechten van de Mens. Dat is op zich opvallend daar het College normaal gesproken maanden over haar uitspraken doet, maar nu wisten zij het gelijk al. Aan het eind van de reportage kwam de aap uit de mouw. Profileren is een gangbare methode binnen de marketing. Die profielen komen niet uit de lucht vallen. Als je iets aan de jongens en meisjes van dit obscure vakgebied kan overlaten, dan is het wel het opstellen van waarheidsgetrouwe klantprofielen. Niet gehinderd door enig politieke correctheid turven zij gewoon wie wanneer wat koopt. De profilering van AH is dus gebaseerd op feiten, niks stigmatiserend, maar gewoon zoals het is.
De cijfers van het CBS bevestigen dit klantprofiel. In 2015 moest een op de tien huishoudens rondkomen van een laag inkomen (maximaal € 1.020 euro per maand voor een alleenstaande en € 1.920 euro voor een gezin met twee kinderen). Dat komt neer op 734.000 huishoudens, met 323 duizend minderjarige kinderen. Het merendeel van die huishoudens is van Turkse 25,1%, Marokkaanse 31,6%, Antilliaanse 26,7% of niet-westerse herkomst 27,9%. (Bron: Centraal Bureau voor de Statistiek, 2017).
In plaats zich druk te maken dat de wereld er nu eenmaal niet zo uitziet als zij graag zouden willen, zouden gutmenschen als dit meisje zich eens moeten afvragen hoe het komt dat nu juist deze categorie altijd moet bukken om iets uit de schappen bij de AH te halen. En dan vormen zij nog niet eens de onderkant van de samenleving. Een onderkant die de AH nooit van binnen ziet en waar laagopgeleide arbeiders werken voor een habbekrats, dat nauwelijks toereikend is om hun gezin van te onderhouden en voor wie alle baan- (en inkomens-) zekerheid is weggesaneerd door de wet Flexibiliteit en Zekerheid. Vergeet daarbij niet de bijstandsgerechtigden die een uitkering ontvangen die nog steeds 10% onder het niveau van de jaren 80 ligt, waarvan sommigen ondanks de goede bedoeling levenslang afhankelijk blijven. Deze categorie vind je alleen terug in de klantprofielen van de voedselbank.
Bovenstaande is het gevolg van het beleid van regeringen waar links deel van uit maakte. Links dat zich de afgelopen jaren vooral druk heeft gemaakt over de vermeende achterstandspositie van de meest uiteenlopende groepen in de samenleving en daarmee hun kerntaak is vergeten: het te vuur en te zwaard verdedigen van de Sociaal Democratie. Een Sociaal Democratie die staat voor een evenredige welvaartsverdeling, een verzorgingsstaat die een vangnet biedt voor de zwakkeren en het voor iedereen creëren van mogelijkheden om zich te ontwikkelen en het daardoor beter te krijgen.
Vorige week zaterdagochtend sloegen de vlammen uit een kerkje in Kuttekoven, een plaatsje in België een paar kilometer van de grens met Nederland. Vreemd genoeg was de kerk aangestoken door leden van de geloofsgemeenschap uit dit plaatsje met deze ludieke naam. De aanleiding voor deze vurige daad was gelegen in het kruisbeeld dat er onlangs was opgehangen. In dit beeld was een cruciale figuur die normaal gesproken het lijdende voorwerp is in dit soort uitingen, vervangen door een dode koe. Dit ging sommige gelovigen te ver en na enkele mislukte pogingen tot inbraak dacht men: ’dan maar de fik erin’. De kunstenaar die dit beeld had ontworpen had nog gezegd dat hij het christendom niet belachelijk wilde maken en de dode koe erin was geplaatst als protest tegen de wijze waarop wij met dieren omgaan. Eigenlijk wilde hij met zijn beeld vormgeven aan de gedachte dat het lijden van christus en dat van de dieren elkaar niet zo veel ontloopt. Overigens gaat die vlieger niet helemaal op want daar waar het dier meestal na een paar dagen in stukjes op het bord verschijnt, herrees christus vrij snel na zijn lijdensweg om eerst zijn discipelen de stuipen op het lijf te jagen en daarna zijn plek in de eeuwigheid op te eisen. Maar goed, een kniesoor die daarop let.
Diezelfde ochtend stond een paar honderd kilometer verderop ergens in de buurt van Joure een stel mannen op de snelweg. Ook zij waren verontwaardigd en hadden besloten dat er wat recht te zetten was. Hun doelwitten waren de anti-zwartepietdemonstranten op weg naar Dokkum. Achteraf zouden deze vlerken verklaren dat zij ‘die gekkigheid uit de Randstand hier niet wilde hebben’. Ik ken de Friese ziel een beetje en heb er wel enige sympathie voor. Laten we eerlijk zijn, ze hebben in Dokkum ook nog wel wat goed te maken als het over bisschoppen gaat. ‘Gekkigheid uit de Randstad’ tegenhouden ligt sowieso gevoelig bij deze ooit woeste maar al eeuwen getemde krijgers uit het Noorden. In1520 stierf Grutte Pier, de laatste Fries die daar nog enigszins succesvol was. Daarna is het nooit meer wat geworden.
Beide incidenten lijken op elkaar. Er was toestemming van het bevoegd gezag om de mening te uiten, anderen die aanstoot namen aan die mening verhinderden dat, het bevoegd gezag keek toe en vergoelijkte dat met smoezen als ‘onwetendheid’ en ‘de openbare orde’. Vooral de lankmoedige houding van de gezagsdragers is kwalijk, daarmee hebben zij aan gezag ingeboet en de rechtsstaat verzwakt. Een rechtstaat die anders dan de op de woeste golven van empathie en verontwaardiging deinende publieke opinie, uitgaat van rationaliteit en een rechtstraditie met daarin eenduidige toegepaste waarden en normen.
Dat het is gelukt om te verhinderen dat lieden koeien in een kerk aan het kruis hangen of met hun mening een kinderfeest verstoren is een pyrrusoverwinning. Daar zijn er al meer van geweest. Neem bijvoorbeeld het gedreutel van de autoriteiten bij de gewelddadige protesten tegen de opvang van vluchtelingen in sommige dorpen. Elke keer als de rechtsstaat het onderspit delft in die confrontaties met de mestvorken en hooiharken van het gepeupel, verliest deze kracht en zijn dienaren gezag. Dat is een slechte zaak want uiteindelijk heeft iedereen baat bij een goed functionerende rechtstaat. Door die te beschadigen, ook al is dat voor een ogenschijnlijk goede zaak, verzwakken we één van de belangrijkste pijlers die onze samenleving tot een beschaafde maakt.
Ik twijfel er soms aan of ik ze allemaal nog wel op een rijtje heb. Ik vraag mij op die momenten af, dit is toch wel 2017? Of word ik straks wakker en lig ik in mijn berenvel in een lekkende plaggenhut naar mijn harige egate staren die zojuist ons 5de jong eruit heeft geperst? Dit is toch de wereld waarin gelijkheid, vrijheid en medemenselijkheid de belangrijkste waarden zijn? Vandaag las ik de krant twee stukken die het vertrouwen in mijn psychische gesteldheid ernstig deden wankelen. Beide gingen over vrouwen. In het eerste stuk werd melding gemaakt van de dreigende breuk bij de Vrijgemaakte Gereformeerden. Het dispuut gaat over de vraag of vrouwen ook mogen prediken. De synode van dit illustere gezelschap heeft besloten dat een vrouw op de kansel moet kunnen. Een deel van hen heeft de Bijbel er nog eens op na gelezen en is tot de conclusie gekomen dat de apostel Paulus, de bekeerde christenvervolger uit het nieuwe testament, dit uitdrukkelijk heeft verboden. Deze misogyne verkondiger van het Woord Gods was volstrekt helder over zijn vrouwenhaat. In 1 Kor 14 34-35 is zijn hatelijke retoriek beschreven: ‘Laten uw vrouwen in de gemeenten zwijgen. Het is hun immers niet toegestaan te spreken, maar bevolen onderdanig te zijn, zoals ook de wet zegt. En als zij iets willen leren, laten zij dat dan thuis aan hun eigen man vragen. Het is immers schandelijk voor vrouwen om in de gemeente te spreken’.
Gelukkig heeft na ruim 2000 jaar het merendeel van de synode ingezien dat je niet alles van Paulus moet geloven. Echter ergens in Groningen is een klein dorpje dat stand houdt. Ruim 600 diep gestoorde gelovigen houden vast aan de vrouwenhaat van Paulus en dreigen nu met een breuk. Overigens telt de Vrijgemaakte Geformeerde sekte 118.000 leden. De dissidenten vertegenwoordigen dus maar 0,5% van het totale ledenbestand, je kunt je afvragen waarom dit de landelijke pers haalt. Die vraag is niet zo moeilijk te beantwoorden. Het past in een bredere christelijke traditie. Een andere loot aan de boom van het Ware Geloof is het katholicisme. U weet wel waar die aardige Paus de baas is, die vluchtelingen de voeten kust en in ter meerder glorie van de armen en vertrapten van deze aarde een houten kribbe slaapt. Deze lieverd heeft onlangs nog bekrachtigd dat vrouwen uitgesloten blijven van priesterschap. Hij heeft dit als volgt onderbouwd: er zijn nog nooit vrouwelijke priesters gewijd; hij kan de procedures (sacramenten) die al eeuwen zo zijn (en waarschijnlijk door God zelf bedacht) niet veranderen en als klap op de vuurpijl: Jezus had ook geen vrouwen als apostel. Mijn twijfel sloeg om in absolute zekerheid. Ik leef niet in 2017. Ik ben psychotisch en als ik mijn zintuigen straks weer grip op de realiteit hebben gekregen dan zie ik mijn uit haar bek stinkende gebochelde metgezel de pisemmer van de nacht legen in het langs het huis kronkelende beekje. Die weerzinwekkende gedachte bracht mij vreemd genoeg enige vertroosting.
Het tweede stuk ging over de geschiedenis van het vrouwenvoetbal. Ook dit is een verhaal van uitsluiting en de waanzinnige rechtvaardigingen daarvan. Van verzakkende baarmoeders door te veel lichamelijke inspanning tot de teloorgang van het gezin door de afwezigheid van de moederhand. Die tijd lijken we gehad te hebben. Hoewel in 1992 weigerde een scheidsrechter een wedstrijd te fluiten omdat hij voetballende vrouwen geen gezicht vond en Sepp Blater riep in 2004 de vrouwen op om strakkere broekjes te dragen, daar zou het spel een stuk attractiever van worden.
Vrouwenvoetbal is tegenwoordig populairder dan ooit, althans bij vrouwen. Mannen blijken weinig op te hebben met de voetballende vrouwen. Ze vinden het niveau te laag en kijken er amper naar. Terwijl diezelfde mannen wekelijks naar middelmatige voetballers zitten te kijken die voor tonnen op de begroting van hun veelal zieltogende clubjes staan. Voor de talentvolle vrouwen die op het bijveldje hun kusten vertonen en met een spreekwoordelijke boekenbon worden afgescheept is geen aandacht. Dat is gek, want als je Barcelona of Bayern hebt zien spelen zijn de voetballers in de Nederlandse competitie toch echt stumpers. Toch is het niet zo dat hele horden voetballiefhebbers wekelijks naar Spanje of Duitsland afreizen om te genieten van het echte superieure voetbal. Zij nemen genoegen met het inferieure, narcistische zooitje dat op de Nederlandse velden staat. Waarom gaat dat dan niet op als het over vrouwen gaat? Ik vrees dat het antwoord simpel is: het zijn vrouwen en vrouwen kunnen nu eenmaal niet zo goed voetballen als mannen. Dat dit niets te maken heeft het vrouw-zijn en alles met het feit dat zij na jaren van uitsluiting een achterstand hebben in de ontwikkeling van hun sport lijkt er niet toe te doen. Overigens bezuinigen alle eredivisieclubs wegens gebrek aan belangstelling op het vrouwenvoetbal, dus die achterstand zal niet ingelopen worden.
De eerdere troost veranderde in angst. De angst dat dit toch echt 2017 niet is. Dat ik echt in de ban van wanen en hallucinaties ben en als ik weer bij zinnen ben gekomen, mijn berenvel rechttrek en samen met m’n matties eerst een holebeer ga doodknuppelen en dan bij de stam een paar kilometer verderop ga kijken of er nog wat te neuken valt. Dat er helemaal niets is gebeurd en de hele vooruitgang een illusie blijkt te zijn die zich alleen in mijn eigen verwarde geest heeft voortgedaan.
Ik volg ze allemaal op Twitter, antiracisten, feministen, anti-globalisten, anarchisten, atheïsten, rechts-radicalen noem ze maar op. Ik geniet van al die draadjes waarin zij elkaar bekrachtigen, overtroeven en tegenstanders op vaak hilarische grove wijze van hun tijdlijn blazen. Het lijkt allemaal heel modern maar wat zij doen is al van alle tijden. De oude Grieken wisten het al het gaat om geloofwaardigheid (ethos), emoties (pathos) en rede (logos) en noemden dat de retorica. De kunst van het overtuigen. Velen op internet proberen het en falen jammerlijk. Zij denken geloofwaardigheid te verkrijgen door hun eigen alledaagse waarheidjes te spuien door op de verkeerde momenten hun emoties ten toon te spreiden en werkelijk te geloven dat eerlijkheid het langste duurt. Voor hen heb ik deze handleiding geschreven.
Geloofwaardigheid (ethos)
Zonder deze pijler onder uw activisme bent u als een boom zonder wortels die bij de geringste tegenwind tegen de vlakte slaat. Veranker uw geloofwaardigheid in bestaande maatschappelijke misstand en het daarbij behorende isme. U kunt zelf een isme verzinnen, maar daar zou ik mij als beginnend activist niet aan wagen. Trouwens er zijn er genoeg en voor ieder wat wils. Waarom moeilijk doen als het makkelijk kan?
Kies een isme dat bij u past (er zijn lijstjes op internet te vinden) en – dit is heel belangrijk – eentje waarmee u het isme van uw tegenstander in diskrediet kunt brengen. Hebt u een hekel aan antiracisten en feministen? Ga dan niet bazelen over ‘onze cultuur’, dat is veel te vaag. Verzin iets concreets, bijvoorbeeld dat deze clubjes een culturele elite vormen die de gewone hardwerkende man hun wil opleggen en voilà u hebt een -isme te pakken, het elitarisme.
Emoties (pathos)
Aan alleen een geloofwaardig verhaal heeft u niets. Uw boom der waarheid staat immers in een bos met vele andere bomen. U zult zich moeten onderscheiden, uw boom moet het stralende middelpunt worden. Groots en met een immens bladerdak dat de zon voor de anderen verduistert.
Begin bij het martelaarschap. Dat betekent niet dat u gelijk dood moet, die optie is er altijd nog als uw boodschap is aangeslagen en u een groot aantal volgers heeft. Leg de nadruk op uw persoonlijke lijdensweg. Overdrijf uw eigen lijden en hoe u zich gedwongen voelde om op te staan tegen dit onrecht. Vertel hoe u zich in uw leven vernederd en geknecht heeft gevoeld maar toch uw idealen trouw bent gebleven, ook al heeft u die gisteren pas verzonnen. Het doet er niet toe. Het gaat tenslotte om uw geloofwaardigheid en niet om de waarheid. Dan ontpopt zich de Messias die u nu eenmaal bent. U neemt uw volgers spreekwoordelijk mee naar het moment waarop u bent opgestaan en tot het besef gekomen dat u degene bent die het onrecht moet bestrijden Dat zou u natuurlijk liever niet doen maar de nood is te hoog. Toon uw woede over al dit onrecht en laat een traan over de gevolgen waar u en uw volgers onder lijden. Misschien ervaren uw volgers die gevolgen nog niet zo. Dat is aan het begin van uw activisme nog geen punt, u pepert ze er gewoon dagelijks in bij uw volgers. U vergroot ze uit en als het u uitkomt verzint u er gewoon een paar bij die plausibel klinken. Vervolgens vertelt u gloedvol verhaal over de betere wereld die u nastreeft en waarin het specifieke onrecht niet meer voorkomt. Maak grote gebaren en gebruik gezwollen taal met veel metaforen. Laat uw volgers hunkeren naar die nieuwe wereldorde en beseffen dat de anderen die willens en wetens in de weg staan.
Hebt u dit goed neergezet, dan kunt u een stapje verder gaan. Het onrecht en het lijden dat u en uw volgelingen wordt aangedaan rechtvaardigen dat u degenen die dat doen eens stevig de oren wast. Nu kunt u naar hartenlust de anderen voor schut zetten, beledigen en uitschelden. Houdt u zich vooral niet in u wordt er alleen maar sympathieker van in de ogen van uw volgers.
De rede (logos)
Uw boom staat, uw uitbundige kleurrijke bladerdak ritselt oorverdovend in de wind. Echter die bladeren moeten wel ergens aan vast zitten. Dat is de rede, die legt de verbinding tussen uw geloofwaardige boodschap en de emotie waarmee u die vertelt.
Dé grote fout die hier vaak wordt gemaakt is dat men denkt dat de rede iets te maken heeft met waarheid en feiten. Als u bijvoorbeeld werkelijk denkt dat u met het ware verhaal over de herkomst van zwarte piet de discussie kunt beslechten zit er echt een steekje bij u los. De rede in de retoriek van de activist is niets anders dan een logisch klinkend verhaal dat bij voorkeur niet is te objectiveren. Denk dan aan de ‘witte bubbel’, ‘de islamisering van Nederland’ of ‘de boze witte man’. De logos lijkt niet zo belangrijk als de pathos of de ethos, maar onderschat u hem niet. Uw volgelingen mogen u dan wel als hun Messias zien en hunkeren naar de utopie die u hen heeft voorgehouden, ze zijn niet allemaal dom. U moet dus een logisch en consistent verhaal hebben, waarmee u uw boodschap onderbouwt. Dat u dit verhaal bij elkaar heeft geflanst met halve waarheden, verbanden heeft gelegd die nauwelijks zijn of die u zelf heeft verzonnen doet er niet toe. U kunt er vergif op innemen dat uw tegenstanders u hierop zullen aanvallen, laat ze! Het is uw waarheid en ondertussen ook de waarheid van uw volgers geworden. Trouwens wie gelooft uw tegenstanders nog?
En dan komt de dag dat u merkt dat u een reputatie heeft. Al uw noeste arbeid heeft vruchten afgeworpen. Uw boom staat fier in het uitgedunde bos. Bespeel nu uw aanhangers en opponenten. Uit steeds extremere meningen waarvan uw volgers smullen en uw tegenstanders walgen. Blijf ze een stap voor laat ze op ú reageren, hun opwinding voedt uw reputatie en macht. Irriteer hen, zorg dat zij hun zelfbeheersing verliezen. Hun felle reacties zullen uw waarheid bevestigen. Kijk maar eens naar de reacties op de antiracisten en feministen en hoe zij hierin hun gelijk menen te zien. Dan beïnvloedt u de opinie niet langer, nee u maakt zelf de opinie!
De enige die u nu nog kan bedreigen bent u zelf. Ga niet echt geloven in u eigen grootsheid en retoriek. Hoewel het in eerste instantie door uw volgers zal worden toegejuicht als u dat wel doet, zullen zij u op de lange duur als een baksteen laten vallen als u zich als een zonnegod gaat gedragen. Sus uw geweten, mocht dit ooit opspelen omdat u niets vermoedende individuen of groepen heeft belasterd met u retoriek. Maak u zelf wijs dat u dit doet voor de rechtvaardige strijd en ja daarbij vallen soms onschuldige slachtoffers. Want als je ergens niets aan hebt als activist, dan is het wel een geweten.