Categorie: Column

Telkens als een moslim een aanslag pleegt ontstaat dezelfde discussie over de oorzaak van dit geweld. Deze discussie spitst zich vooral toe op de vraag of er een verband is tussen de aanslag en de islam. Ik vind dat vreemd. Bij de linkse terreur in de jaren 80 stelde niemand deze vragen. Men las de manifesten die door de daders waren achtergelaten en niemand twijfelde aan hun ideologie. Er werd zeker gespeculeerd en onderzocht hoe mensen er toe kunnen komen om onschuldige mensen te vermoorden. Maar uit welke hoek zij kwamen en wat het verband was tussen hun ideeën en het geweld stonden niet ter discussie. Ook nu is het niet zo ingewikkeld.

Waarom geloven we de terroristen niet op hun laatste woord? Voor een deel kan ik dat begrijpen. Het verbinden van een wereldgodsdienst aan deze weerzinwekkende daden is onverteerbaar voor gelovigen die de islam als morele en spirituele leidraad hebben aanvaard en ervaren als een godsdienst van liefde. Ook christenen zouden grote weerstand hebben tegen het verband tussen hun religie en de moorden op abortusartsen door fundamentalistische christenen in de Verenigde Staten. Het jodendom lijkt vreedzamer, maar niet is minder waar. De orthodoxe joden die elke vermenging van seksen verafschuwen en daarom vrouwen bespuwen die zich niet aan die regels houden, hen verbieden mannen een hand te geven en met hun gezicht tegen de muur gaan staan als er een vrouw langskomt. Ook met deze extremisten zou geen weldenkende Jood geassocieerd willen worden.

     ‘Waarom geloven we de terroristen niet op hun laatste woord?’

De islam is net als het christendom en het jodendom in het Midden-Oosten ontstaan, eerst het jodendom, toen het christendom en als laatste de islam. De godsdiensten hebben met elkaar gemeen dat zij een heilsprofetie verkondigen (het betere leven na de dood) en één god aanbidden. Maar er zit wel een addertje onder het gras. Dit betere leven na de dood is alleen toegankelijk voor volgelingen die leven volgens de regels van de God die zij aanbidden. De heidenen die dit niet doen wachten een afschuwelijke dood en als dat al niet genoeg is, een eeuwig branden in de hel. Herkenbare taal? Ja zeker, dit is de taal van de moslimfundamentalist, de christenfundamentalist en de Joodse zionist die denkt dat omdat zijn God het land aan hem heeft beloofd, hij de ander er vanaf mag jagen. Deze taal hebben zij niet zelf verzonnen maar staat klip en klaar in de geschriften die door miljoenen worden gelezen en een bron van inspiratie zijn.

Christendom, jodendom en islam, hoezeer dat ook wordt verbloemd met mooie teksten en liefdevolle interpretaties, zijn inherent intolerant jegens anders denkenden. Door christenen wordt nog wel eens tegengeworpen dat het Nieuwe Testament en de figuur van Jezus dit grauwe beeld heeft verlicht. Door zijn liefdevolle persoonlijkheid en opofferingsgezindheid zou hij de menselijkheid in het christendom gebracht hebben. Dat klopt zeker. Ik durf zelfs de stelling aan dat de figuur van Jezus ervoor heeft gezorgd dat het humanisme zich heeft weten te ontworstelen aan de religieuze dwangleer. Het heeft wel 17 eeuwen geduurd, maar toch. Bij de islam heeft deze ontwikkeling zich niet voorgedaan, laat staan bij het jodendom, die turen nog elke dag hoopvol naar de horizon of de Messias er al aankomt. Echter het verhaal van Jezus eindigt aan het kruis waar de ene moordenaar, enkel en alleen omdat hij Hem erkende als zoon van God, wel het paradijs in mag en de andere niet. Hoe menselijk de Jezus figuur ook was, je moet wel in hem geloven anders ga je alsnog het vagevuur in.

‘Christendom, jodendom en islam, hoezeer dat ook wordt verbloemd met mooie teksten en liefdevolle interpretaties, zijn inherent intolerant jegens anders denkenden.’

Een andere overeenkomst tussen de godsdiensten die belangrijk is voor het verband tussen terrorisme en de drie wereldreligies is de onvoorstelbare wrede en onvoorspelbare God die maar een vorm van liefde kent en dat is de voorwaardelijke. Jij doet en denkt wat Hij zegt en Hij houdt van jou. Echter dat wil dan niet zeggen dat je van alle ellende wordt gevrijwaard. Elk moment van de dag kan God zijn volgelingen op de proefstellen door het meest afschuwelijke onheil op hen af te sturen of hen juist te overladen met welvaart en succes. Pas als deze beproevingen zijn doorstaan en God heeft geen gedachten of gedragingen ontdekt die hem niet bevallen, dan zou de gelovige het hemelse paradijs kunnen betreden. Overigens is God ook barmhartig, als je tot inkeer komt kan Hij besluiten je toch toe te laten tot het paradijs. Echter op welke gronden hij dat doet valt geen peil te trekken. God kan zo maar, ook al heb je zo je best gedaan en zo veel berouw getoond, besluiten toch de poorten van de hel voor jou te openen.

God eist totale onderwerping aan zijn gezag van zijn gelovigen. Een afschrikwekkend voorbeeld is het verhaal dat zowel in de Bijbel, de Koran als de Tenach voortkomt. Alle drie de godsdiensten kennen Abraham als hun aardsvader, in de koran wordt hij Ibrahim genoemd, maar de persoon is hetzelfde. Abraham kreeg als ultieme loyaliteitstest van God opgelegd om zijn zoon Izak aan hem te brandofferen. Dat betekent, zijn eigen zoon de keel doorsnijden, in zijn armen dood laten bloeden en het lichaam daarna in de brand te steken. Abraham was bereid dit te doen. Net voordat hij zijn zoon keelde zorgde God voor een in de struiken verstrikt lammetje die de plaats van zijn zoon kon innemen. De test was geslaagd, gelovigen zijn zelfs zo ver te krijgen dat zij voor Hem hun eigen kinderen de keel willen doorsnijden. Met andere woorden, gelovigen zijn in principe instaat om hun geweten, moreelbesef en menselijkheid in te leveren voor Zijn liefde.

‘God eist totale onderwerping aan zijn gezag van zijn gelovigen.’

Het verband tussen de islam en de mensonwaardige terreur lijkt mij duidelijk. Echter dit is niet alleen voor behouden aan de islam. Het christendom en het jodendom zijn op exact dezelfde fundamenten gebouwd. Minachting voor het leven van anders denkenden, een onvoorstelbare wreedheid, de onvoorwaardelijke liefde voor een wrede, onvoorspelbare God waarvoor men letterlijk alle menselijkheid wil opgeven en uiteindelijk de ongewisse beloning in een eeuwig leven.

Alles wat ik in dit stuk heb geschreven is gebaseerd op letterlijke teksten uit de heilige geschriften en vormen de basis waarop nu de moslimterroristen en in het verleden de conquistadores, de Inquisitie, en de kruisridders hun moordpartijen hebben gerechtvaardigd. Gelukkig is God tegenwoordig niet meer zo almachtig als voorheen. Het overgrote deel van moslims, christenen en joden gebruiken het goede uit hun godsdienst om een menswaardig leven te leiden, hun naaste bij te staan en de wereld te verbeteren. Echter zo lang zij hun ogen sluiten voor de zeer duistere kant van hun religie en daar geen afstand van doen zullen zij altijd geassocieerd blijven met de minder vredelievende geloofsgenoten die in diezelfde geschriften de rechtvaardiging vinden om anderen te vernederen, te vermoorden of gruwelijk te verminken. Hoe hard men ook schreeuwt dat dit niet zo is.

Den Haag, 10 juni 2017

 

 

Een gevoelig onderwerp dus ik leg mijn geloofsbrieven maar meteen op tafel. Dit is geen stuk waarin de doden uit de Tweede Wereldoorlog worden onteerd of het onvoorstelbare leed dat toen is aangedaan wordt gebagatelliseerd. Dit stuk gaat over de boodschap die op 4 en 5 mei wordt uitgedragen.

Dit jaar keek ik zoals altijd met mijn gezin naar de Dodenherdenking. Ook deze keer werden voordat de plechtigheden begonnen nieuwe oorlogsverhalen opgedist. Ik had er een kort berichtje aan gewijd op Facebook ‘Wat is de overeenkomst tussen bronwater en nieuwe WOII verhalen?. Elke keer denk ik, het zal nou toch wel een keer op zijn’. Op Messenger kreeg ik direct een reactie, ‘wat ik daarmee bedoelde?’. Hoewel de vraag neutraal was geformuleerd voelde ik de afkeuring tussen de regels door sijpelen. Er ontstond een korte wisseling van argumenten die uiteindelijk eindigde in een patstelling tussen ‘de verhalen herinneren ons eraan dat dit nooit meer mag gebeuren’ en ‘de verhalen uit WOII, hoe gruwelijk en meelijwekkend ze ook zijn, ze zijn niet relevant meer als leidraad voor deze tijd’.

 ‘Van het morele gezag van Europa was niets meer over, immers de grootste misdaad uit de geschiedenis, de Holocaust had op haar grondgebied plaatsgevonden.’

 Mei 1945 markeerde het einde van een tijdperk dat begon in 1870 met trots marcherende Duitse soldaten onder de Arc de Triomphe en eindigde in de massale verkrachting van Duitse vrouwen door Russische soldaten in de puinhopen van het verwoestte Berlijn. Europa lag daarna in puin, was verarmd en machteloos ingeklemd tussen de 2 nieuwe grootmachten; De Verenigde Staten en de Sovjet Unie. Van het morele gezag van Europa was niets meer over, immers de grootste misdaad uit de geschiedenis, de Holocaust had op haar grondgebied plaatsgevonden. De jaren daarop herrees Europa uit haar as. De grote tegenstellingen tussen landen werden keurig ingepakt in nieuwe, niet op machtspolitiek gebaseerde instituties. De economie herstelde en Europa kende een ongekende economische groei in de 60er en deels de 70er jaren. Dit succes werd behaald onder een constante dreiging van een conflict met de Sovjet Unie en het verlies van de vrijheid of nog erger, een apocalyptische nucleaire oorlog.

  ‘Hoezeer de Brexit de verhouding tussen Groot Brittannië en het vasteland van Europa ook onder druk zal zetten, de Britse fregatten zullen niet opduiken voor de kust van Kijkduin.’

 Ik ben 17 jaar na de bevrijding geboren. Het verlies van de vrijheid en de afschuwelijke misdaden, waarbij de Holocaust al de andere overtrof, dreunden nog na. Het verhaal dat ik over de Tweede Wereldoorlog te horen kreeg, was er een van heldendaden, hongertochten, knechting en de vernietiging van een compleet volk in de gaskamers. De boodschap was: Dit mocht nooit meer gebeuren! Eer degenen die voor de vrijheid zijn gevallen en koester de vrijheid!

Helaas gebeurde het niet lang daarna opnieuw, niet op dezelfde schaal, maar het geweld was niet minder. De gruwelijkheden die met dekolonisatie van Afrika en Azië gepaard gingen deden niet onder voor hetgeen zich eerder in de Tweede Wereldoorlog had voorgedaan. De vele conflicten die daarna zijn uitgevochten zijn niet minder bruut geweest. ‘Dit mag nooit meer gebeuren’ bleek een holle frase te zijn.

De tijd dat onze vrijheid werd bedreigd ligt ver achter ons. De Sovjet Unie bestaat niet meer en Rusland is een beer op lemen voeten geworden die soms nog brult en rommelt aan de randen van Europa, maar geen kracht of motief heeft om echt gevaarlijk te worden. Op een korte opleving in het voormalig Joegoslavië na, hebben de Europese mogendheden geleerd hun conflicten binnen de Europese instituties op te lossen. Een nieuwe oorlog in Europa is zeer onwaarschijnlijk. Hoezeer de Brexit de verhouding tussen Groot Brittannië en het vasteland van Europa ook onder druk zal zetten, de Britse fregatten zullen niet opduiken voor de kust van Kijkduin.

 ‘Totdat in 2002 het populisme de mainstream bereikte. Plotseling bleek de boodschap het vaandel van meerdere kampen te zijn.’

 De bedreiging was weg, de gruwelijkheden speelden zich ver van onze bodem af, de boodschap was betekenisloos geworden. Totdat in 2002 het populisme de mainstream bereikte. Plotseling bleek de boodschap het vaandel van meerdere kampen te zijn. De één zwaaide ermee in de strijd tegen de multiculturele samenleving (en met name de Islam), de andere als protest tegen de uitsluiting en haat die de populisten zouden verkondigen. De boodschap werd een speelbal in het politieke krachtenveld.

Zo is het nog steeds, de boodschap die ooit verbond zaait nu verdeeldheid. Voor de nieuwe generaties is de context waarin deze is ontstaan geschiedenis en leeft voornamelijk nog voort in avonturenfilms en computergames. De boodschap van 4 en 5 mei heeft geen zeggenschap meer en is irrelevant geworden. Dat gaan de nieuwe verhalen over de oorlog niets aan veranderen. Ze illustreren de tijd van toen, maar zeggen op zichzelf niets meer over nu.

In zijn werk ‘Sapiens’ schrijft de Israëlische historicus Yuval Noah Harari ‘dat mensen evolutionair goed kunnen samenwerken in kleine groepen, maar zodra je te doen hebt met mensen die elkaar niet kennen, moet je een verhaal hebben om ze te doen samenwerken’. Een verhaal met een verbindende boodschap, een verhaal dat een deel van onze identiteit is.

 ‘Misschien zijn de verbindende verhalen niet te verzinnen maar ontstaan ze vanzelf  wanneer er weer behoefte is aan een hoopvolle en visionaire boodschap.’

 Welke boodschap zal dat verhaal moeten bevatten? Verantwoordelijkheid, respect, tolerantie, vrijheid in gebondenheid? Deze verhalen bestaan allemaal al en geen van die boodschappen zijn krachtig genoeg om ons te verbinden, sterker nog kijkt u eens op Twitter en u ziet dat deze verhalen grote controverse oproepen.  Misschien zijn de verbindende verhalen niet te verzinnen maar ontstaan ze vanzelf  wanneer er weer behoefte is aan een hoopvolle en visionaire boodschap.

Voorlopig lijkt die behoefte er niet te zijn, althans, wel voor de eigen groep maar niet voor de samenleving als geheel. Dus zit er niet anders op dat de oude mantra’s over ‘vrijheid’ en ‘dat het nooit meer mag gebeuren’ tot vervelends toe te herhalen. Want wat voor oude schoenen geldt, gaat ook op voor versleten ooit verbindende boodschappen. Gooi ze nooit weg voordat je nieuwe hebt.

Den Haag, 7 mei 2017

Het was de week voor Kerst dat Rutte nog even een natte scheet liet in het gezicht van de NPO, ze hadden Kerst niet genoemd in hun teaser voor de decembermaand. Een groteske verloochening van onze cultuur vond hij het. Dat de NPO deze intentie helemaal niet had en de teaser vol zat met beelden van kerstbomen en andere kerstprularia deed er klaarblijkelijk niet toe. Het was de dag na de jaarwisseling dat het ganse land bijna stikte in de verontwaardiging over het lafhartige bestoken van hulpverleners in de Schilderwijk, die vochten voor het leven van een zwaar gewonde agent. Een dag later bleek dat die hulpverleners helemaal niet waren lastig gevallen.In de week na de winst van Donald Trump werd vastgesteld dat gefrustreerde arbeiders uit ‘the rust belt’ deze windbuil op de troon hadden gehesen. Na een paar dagen waren het toch niet deze in hun trailerparcs wegkwijnende slachtoffers van de globalisering, maar bleek het de doorsnee Amerikaan te zijn geweest deze plaag over zichzelf had afgeroepen.

Gisteren was er het bericht dat 50 miljoen moslims geweld acceptabel vinden, alarmerend volgens velen en het bewijs dat de Islam gewelddadig is. 50 Miljoen is 3,5% van alle moslims (wat mij een fractie lijkt van het percentage Nederlanders dat tijdens de jaarwisseling dezelfde mening is toegedaan), 96,5% van de moslims (1,93 miljard) accepteert geweld niet. En dan was er nog dan de lang verwachte documentaire die het Nederlandse Volk zou doen inzien dat zij, veelal onbewust, discrimineren en in een witte bubbel leven die hen het zicht op de harde racistische werkelijkheid zou ontnemen.

En zo gooit iedereen zijn eigen kei naar beneden. Rotsblokken met daarop ‘moslims’, ‘racisten’, ‘onze cultuur’, ‘vrijheid van meningsuiting’. Dat deze keien ondertussen zijn uitgegroeid tot een lawine die, van brandstof voorzien door grote ongecontroleerde emoties, met ongekende kracht naar beneden raast realiseren zich maar weinigen. Het merendeel zwelgt in het eigen gelijk, ziet alleen zijn eigen steen en gooit er bij tijd en wijle nog een nieuwe bij. Een enkeling probeert de lawine te duiden, met als resultaat een nieuwe kei. Een voortrazende verwoestende stroom van botsende en over elkaar heen buitelende onzinnigheid. Ik zou er een steentje bij kunnen gooien, maar die zou ongemerkt opgeslokt worden door de razende steenmassa. Zinloos dus.

Laatst kreeg ik een e-mail van de school van mijn zoon. Er mag vanaf heden alleen nog worden gevoetbald met een zachte foambal stond erin. Dat was het compromis tussen de voetballers, de andere kinderen en het glaswerk. Eureka dacht ik. Laten we in plaats van keien, foamballen naar beneden gooien. Zachte balletjes die de harde botsingen voorkomen. Die je wel voelt als ze tegen je aankomen maar nauwelijks schade toebrengen. Foamballetjes in de vorm van ‘speelsheid’, ‘humor’, ‘relativering’ en ‘zelfspot’.

Foamballetjes gooien is zo veel leuker. Wetende dat jouw meningen en die van de anderen per definitie onzinnige, op gebakken lucht gebaseerde fantasietjes van de werkelijkheid zijn, (niemand kan de werkelijkheid zoals die nu is echt overzien, laat staan begrijpen. Mogelijk dat historici er over 100 jaar iets zinnigs over kunnen zeggen, maar de huidige bewoners van de planeet in ieder geval niet), voorkomt het borderline geblèr en biedt ruimte om de ander op ludieke wijze te beschimpen en uit te dagen. Soms de leukste en scherpste te zijn, soms het onderspit te delven. Gewoon een spelletje zonder slachtoffers, zonder schade.

Uiteindelijk kan niemand de lawine stoppen. Niemand weet waar die eindigt en wat de gevolgen zullen zijn. De tijdgeest noemen we dat. Maar zou toch een stuk aangenamer worden als we de kracht en snelheid waarmee het beest naar beneden dendert wat zouden kunnen temperen.

Erichem, 5 januari 2017

Column geschreven voor de nieuwsbrief van het adviesbureau Bosman & Vos

Of ik ook een stukje appeltaart wil. ‘Nou dat sla ik niet af’ antwoordde ik. Het was het derde stuk gebak van die dag. Elk team lijkt mijn komst te vieren, althans dat maak ik mijzelf maar wijs. Vaak heb ik levendige gesprekken met de teams. Over hun werk, over de samenwerking en steevast over wat het management niet goed doet. Ook bij dit team was er veel kritiek op de manager. Ik vroeg of ze dit al hadden besproken. ’Ja maar ze luisteren toch niet’ was het antwoord. Ik vroeg nog een keer door. ’Nou ja besproken, we hebben een mail gestuurd, maar natuurlijk geen antwoord gekregen’. Dit is het laaghangende fruit voor de teamcoach. Na wat vragen waarop het antwoord alleen maar ‘ja’ kon zijn (sturen als teamcoach is uit den boze, zoals u weet) besloot het team om ‘het’ met de manager te bespreken. Ik zou er bij zijn om dit te begeleiden.

Een week later zit het team weer bij elkaar en schuift de manager aan. Deze keer geen appeltaart. De teamleden wiebelen wat ongemakkelijk op hun stoel. Een teamlid neemt het woord en vertelt in abstracto waarom ze hier bij elkaar zijn. Aarzelend komt het gesprek opgang. Niets herinnert meer aan het team uit de vorige bijeenkomst, dat op bevlogen wijze over hun werk vertelde en de eerlijkheid waarop zij hun kritiek verwoordden.

Zo zie ik het wel vaker. De uitingsvorm is verschillend, sommige teams vallen stil, anderen zetten er nog een tandje bij en bestoken het management met verwijten. De uitkomst is steeds hetzelfde: geen contact, geen verbinding. Ieder in hun eigen wereld hardwerkend aan de doelstelling van de organisatie. Tussen deze werelden bevindt zich een niemandsland waar procedures, beleid en opdrachten van boven naar beneden razen. Terwijl dit nu juist het gebied is waar het zich zou moeten afspelen. Daar wordt betekenis gegeven aan de waarden van de organisatie die zo mooi op de website staan. Daar kunnen vernieuwende, onorthodoxe werkwijzen bedacht worden en ligt de ruimte voor mensen om daadwerkelijk hun betrokkenheid bij de organisatie zichtbaar te maken. Kortom dáár ontwikkelt de organisatie zich. Geen niemandsland maar het land van iedereen.

Laatst sprak ik met de staf van de organisatie over dit niemandsland. Ook zij herkenden gescheiden werelden tussen staf en uitvoering. Een van de stafleden besloot om de volgende vergadering met de teams geen protocollen en procedures te sturen maar een lege agenda. Dat leek mij een goed begin. Neem een initiatief, stap eens uit de verstikkende vergadermal met de daarbij behorende rituelen en gedragingen. Verander de omstandigheden, de structuur en vooral: wees je bewust van je eigen gedrag. Grote kans dat de appeltaart weer op tafel komt.

Den Haag, 9 november 2016

Vernieling van de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal te Antwerpen op 20 augustus 1566.(gravure gemaakt door Frans Hogenberg)

Daar lag hij, in stukken gehakt en later weer provisorisch in elkaar gezet. De kuiten ontbraken en van het gelaat waren alleen de oogkassen en de neus nog enigszins herkenbaar. Een afzichtelijk overblijfsel van een terroristische daad. Hij ligt daar al eeuwen in de Dom van Utrecht, slachtoffer van de Beeldenstorm tijdens de Reformatie. Aan stukken gehakt door fanatieke reformanten die met hun vernielzucht niet onderdeden voor de jihadisten die in Palmyra de boel kort en klein sloegen.

De Beeldenstorm duurde niet langer dan 3 maanden, van augustus tot november 1566. In die periode zijn honderden eeuwenoude kunstschatten vernietigd, bibliotheken afgebrand, kerken en abdijen geplunderd. Net al de jihadisten in Palmyra werden de reformanten geïnspireerd door hun interpretatie van een heilig geacht geschrift. In werkelijkheid had de Beeldenstorm maar één doel. Door het vernietigen van de symbolen van de macht, hoopte men de daadwerkelijke macht van de Katholiek kerk die daarachter verscholen ging te breken. Uiteindelijk zorgde deze uitwas tot de komst van de ‘IJzeren Hertog van Alva’ en een jarenlange bloederige Spaanse terreur.

We zijn nu exact 450 jaar verder in de tijd. Het vernielen van beelden en het verbranden van boeken worden gezien als misdadig en streng gestraft. Het centrum van de macht ligt niet meer bij één instituut dat zijn legitimatie vindt in een heilig geschrift maar is getransformeerd tot nationale en internationale instituties waaraan humanistische waarden ten grondslag liggen. De Tien Geboden zijn vervangen door de Rechten van de Mens; vreedzaamheid, gerechtigheid, gelijkheid en voorspoed. Dit heeft geleid tot een ongekend lange periode van vrede en welvaart…….althans in de westerse wereld.

Maar er is ongenoegen. Hoezo gerechtigheid als blijkt dat het pensioen waarvoor ik mijn leven heb gespaard minder opbrengt dan verwacht en degenen die dat veroorzaakt hebben daar niet voor worden gestraft? Hoezo gelijkheid als blijkt dat de elite elkaar de baantjes toespeelt en nieuwkomers meer krijgen dan ik? Hoezo voorspoed als blijkt dat mij kinderen het slechter krijgen dan ik en mijn ouders zitten te verpieteren in een vervuild huis? Hoezo vreedzaamheid als blijkt dat ik elk moment door een gestoorde gek op de korrel kan worden genomen en er willens-en-wetens met vuur wordt gespeeld in de voortuin van onze machtige en onvoorspelbare oosterbuur?

Ondertussen kalvert het Westerse imago van onverwinnelijkheid en onbegrensde welvaart snel af. Duizenden mensen zijn op drift en zoeken hun heil in de (nog immer) tolerante en rechtvaardige Westerse verzorgingsstaten die daardoor geconfronteerd worden met existentiële vragen over diversiteit, solidariteit en eigenheid. Tegelijkertijd wordt de wereldkaart van de economische en militaire macht voor de komende decennia ingekleurd door de opkomende en bestaande grootmachten. Om nog maar te zwijgen over de enorme gevolgen die de klimaatsverandering zal hebben op het machtsevenwicht in de wereld. Dat vraagt om sterke politieke, economische en militaire macht die is geconcentreerd in solide en betrouwbare instituties. De realiteit is het tegenovergestelde. De economische groei stagneert waarschijnlijk langdurig, defensie is een sluitpost op de begroting geworden en het politieke landschap is versnipperd. De bestaande instituties zijn in zichzelf gekeerd en raken hun gezag kwijt. De politiek bestaat volgens velen uit opvreters en leugenaars, de rechtsorde wordt geconstrueerd en gehandhaafd door slapjanussen en pennenlikkers, de verzorgingsstaat wordt leeggezogen door profiteurs en de EU bestaat uit een dictatoriale bureaucratische elite die uit louter eigen belang handelt. Een mooie illustratie van dit gezagsverlies was het koddige – maar zeer serieus bedoelde – spandoek ‘de VN moet zwijgen’ dat door boze pro-Piet demonstranten over het Malieveld werd gedragen.

Dit alles lijkt een nieuwe Beeldenstorm op gang te brengen. Deze keer zijn de symbolen van de macht niet de kunstschatten of kerken maar de waarden waarop de instituties zijn gebaseerd en de wetten, regels en verdragen die zij produceren. Verdragen worden weggestemd op basis van halve waarheden en zonder enige verantwoordelijkheid te nemen voor de gevolgen. Landen verlaten samenwerkingsverbanden of dreigen daarmee om hun zin te krijgen. Eigen belang staat voorop bij het nemen van collectieve besluiten en belangen van minderheden worden geridiculiseerd: ‘anders pleur je toch gewoon op als je het hier zo slecht vindt’. Grenzen gaan dicht voor gelukzoekende vreemdelingen en de verzorgingsstaat wordt onder het nom van ‘eigen regie’ rücksichtslos afgebroken.

Oude dogma’s die hun oorsprong vinden in de gruwelen van de Tweede Wereldoorlog en economische theorieën waarin menselijkheid en  duurzaamheid ondergeschikt zijn aan groei en bezit bepalen nu nog het landschap. Deze oude wetmatigheden bieden geen oplossingen meer en stagneren de ontwikkeling van vernieuwende ideeën en vergezichten die kunnen leiden tot onconventionele oplossingen. Tijd voor een fundamentele verandering. Die leek er te komen. Aan het begin van de financiële crisis leek er ruimte te zijn voor een verandering. Er is zelfs een Amerikaanse president op basis van dat thema gekozen. Maar helaas, die stemmen zijn verstomd en alles is bij het oude gebleven of zelfs verslechterd, getuige het feit dat 40% van de Amerikanen bereid is te stemmen op een vrouwenhater, isolationist en racist. De rest stemt op een 70 jaar oude dame die is opgegroeid in een vermolmd en amoreel politiek systeem.

Wat lijkt te resteren is de onmacht die zich manifesteert in de nietsontziende vernietiging van de symbolen van de macht en daarmee de macht zelf. Wat dan overblijft is een weerloos land en continent. Als dit zich zo doorzet is het, het wachten op de nieuwe IJzeren Hertog. Een vacature die waarschijnlijk niet moeilijk te vervullen zal zijn.

Utrecht, 23 oktober 2016

september 2016: de ENMS viert haar 100 jarig bestaan 

De Montessorischool van mijn jongste zoon bestaat honderd jaar. Dat moet gevierd worden. Gedurende een hele week worden festiviteiten georganiseerd om dit feit te herdenken. Er is een feestcommissie geïnstalleerd die een nostalgisch programma in elkaar heeft geknutseld. Een eeuw is lang en het is leuk voor de kinderen dat ze op speelse wijze een idee krijgen over het tijdsgewricht waarin de school is opgericht. Honderd jaar geleden, toen vond in Europa de eerste massaslachting plaats. Honderdduizenden verloren het leven en nog veel meer waren voor het leven lichamelijk en geestelijk gehandicapt. Maar er waren ook opbeurende gebeurtenissen. De bedenker van Tita tovenaar, Lo Hartog van Banda, de schrijver Roald Dahl en cabaretier Toon Hermans zagen in dat jaar het levenslicht. Ook niet geheel onbelangrijk, in 1916 werd het manifest gepubliceerd dat het Dadaïsme een smoel gaf en even later een absurdistische revolutie in de kunst teweegbracht. Met een beetje fantasie zou je daar wat van kunnen maken. Maar nee, de feestcommissie heeft besloten dat het thema voor de feestweek ‘Ot en Sien’ wordt. Beiden kleuters zijn in 1904 bedacht door twee schrijvers, klaarblijkelijk was de thematiek te complex voor het brein van één volwassene. Kort samengevat is het verhaal van Ot en Sien een soort ‘little house on the prairie’, oubollige kitsch dat zich afspeelt in het arme, agrarische en godvrezende Drenthe.

Ik had een heel ander idee. We bouwen de speelplaats om tot een replica van een van de slagvelden van de 1^ste wereldoorlog. Verdelen de kinderen in ‘Duitsers’ en ‘Engelsen’, geven ze een nerfgeweer en laten ze de loopgraven bestormen. De jongens met een griezelig uitziend gasmasker, de meisjes in met ketchup besmeurd verpleegstersuniform. Als het gevecht op zijn hoogtepunt is, klapt het blondste meisje van de school in haar handen en dan staat alles stil. De schoolleiding doet dan op het slagveld een sketchje van Toon Hermans. Ik ben er nog niet uit of het die van de ‘hiiiieeer die bal’ wordt of ‘de poelifinario’. Daarna klapt het blondste meisje weer in haar handen en de kinderen vervolgen hun stormloop. Aan het einde krijgt iedereen een chocoladereep. Degene met de gouden wikkel moet de rest van het jaar verkleed als het Grobbekuiken de lessen volgen. Daarna doen we een kringgesprek waarin een en ander in het historisch perspectief wordt geduid. Uitdagend, sluit aan bij hun niveau, spannend en de kinderen krijgen ook nog een historisch besef mee. Ervarend leren noemen we dat. Maria Montessori zou trots op mij zijn. Helaas heeft de feestcommissie mij verzoek tot deelname niet gehonoreerd en heeft zij nooit weet gehad van dit enigszins onconventionele maar sublieme idee…….

…..en dus koos men Ot en Sien. Teleurstellend en fantasieloos maar niet overkomelijk, dacht ik. Totdat ik een mail van school ontving. Alle kinderen worden geacht in de feestweek in Ot en Sien kleding op school te komen. ‘Hoe krijg ik mijn 11 jarige zoon zover dat hij zich in een Ot-en-Sien-pak hijst?’, ‘hoe ziet zo’n pak er uit?’ en ‘waar kan ik dat krijgen?’ worden dan ineens existentiële vraagstukken. Gelukkig is de feestcommissie praktisch ingesteld. Vandaag kregen we een appbericht van een moeder, zij verhuurt Ot en Sien pakken voor 6 euro per week. Ik ben er nog niet achter wat haar relatie tot de feestcommissie is. De school heeft een oplossing gevonden voor weigerachtige leerlingen, die zijn niet welkom gedurende de feestweek.

Uiteindelijk zit er voor hem niets anders op dan als een armentierige agrariër het honderd jarige jubileum van zijn school te vieren. Zijn nerfgeweer hebben we opgeborgen, misschien is dat nog wat voor in de herfstvakantie.

Den Haag, 16 september 2016

september 2016: politie wordt gepest in Zaandam, Nederland in rep en roer

De politie wordt gepest, in Zaandam wel te verstaan. Afhankelijk van kleur van de media waarop het nieuws wordt gebracht ligt de nadruk op het gedrag in combinatie met de etniciteit of gedrag in combinatie met de maatschappelijke achterstand. Dat het gewoon vervelende kereltjes zijn die je in elk dorp in Nederland kunt tegenkomen heb ik nog nergens gelezen. Ook de premier heeft zich weer eens van zijn beste kant laten zien. Als een ware Topper hield hij de natie voor dat het gewoon tuig van de richel is. De politie verbergt zich ondertussen onder de dikke warme deken van het slachtofferschap. Zij kunnen er weinig aandoen, missen bevoegdheden. Kortom, die vermaledijde D66 rechters zouden eens wat strenger moeten straffen en die wegkijkers in Den Haag zouden de wet aan moeten passen. Een terroristische aanslag of lefgozertjes, het refrein is steeds hetzelfde.

Ik ben opgegroeid in een buurt waar de politie jennen een wijdverbreid gebruik was. We zochten het niet op maar als de kans zich voordeed lieten we die niet lopen. Ooit werden we een keer aangehouden. We zaten met z’n vieren in de auto, politiewagen achter ons, stopsignaal, gewoon doorrijden, klemgereden. Een politieagent rukte de deur open en schreeuwde: ‘als ik zeg stoppen dan is het stoppen, begrepen?. ‘Je hebt je pet niet op, dus ben je niet in volledig uniform en dan mag je ons helemaal niet laten stoppen’ jende degene achter het stuur en trok de deur dicht. Geen van ons wist of deze redenering wel klopte, maar het klonk plausibel. Een tweede agent kwam, een derde en een vierde stapte uit hun Mercedes. Een intimiderend gesprek volgde, dat eindigde met de zin ‘de volgende keer rijden we je achterkant eraf, dat recht hebben we’. Joelend namen we afscheid van de dienders die nu wel hun pet op hadden, waar wij hen nog even fijntjes op attendeerden.

Een ander voorbeeld van een geslaagde jennerij was toen de boulevard over de gehele lengte was afgezet met dranghekken. De volgende dag zou er een strandrace zijn. Om te voorkomen dat de overenthousiaste bezoekers op het strand te pletter zouden vallen was de afscheiding aan de rand van de boulevard geplaatst. De hekken waren aan elkaar vastgehaakt en vormden gezamenlijk een hekwerk van ongeveer 2 kilometer lengte. Een paar van deze dranghekken om gooien zou een domino-effect hebben. Aldus geschiedde, in mum van tijd lag 100 meter hek op het strand. Dat hadden wij niet gedaan, maar dat wisten de agenten die ons aanhielden niet. Een pesterig gesprek ontspon zich waarin wij expres de beschuldiging niet ontkenden en de, door ons vermeende, visuele handicap van beiden agenten een prominente rol lieten innemen. Hoe graag zij het ook wilden, ze konden niet bewijzen dat wij dat hadden gedaan en dropen af. Even later liepen we door een verlaten straat. Uit een zijstraat kwam een politiewagen op ons inrijden. Niet heel snel maar hard genoeg om ons de stuipen op het lijf te jagen. We stoven uiteen en ik zag een van de agenten nog lachend naar mij zwaaien. De verhoudingen waren weer even recht gezet.

Soms werd het wat grimmiger. Zo ben ik ooit ’s nachts uit het niets door een agent tegen de muur gegooid omdat hij dacht dat ik in een gestolen auto iemand had aangereden. Gelukkig had hij een collega die de onsterfelijke woorden sprak: ‘Kees, het was een Mini Cooper’. Ik was toen al langer dan 2 meter.

Stel je voor dat het toen kon (het was begin jaren 80, de walkman was net uitgevonden) en ik deze incidentjes had gefilmd, op internet had gezet en met veel bravoure met mijn matties gedeeld. Had Ruud Lubbers mij dan ook voor tuig uitgemaakt? Was ik dan ook door Sonja Barend uitgenodigd? Ik hoop van wel, samen met mijn maatjes had ik daar gezeten. ‘Fascisten’ en ‘politiestaat’ (de buzzwoorden van toen) had ik dan geroepen met mijn blonde lok, lange zwarte veer in mijn oor, opgemaakte ogen en afgetrapte schoenen.

Maar helaas, geen van deze incidentjes heeft enige aandacht gekregen. Als ik ’s ochtends wakker werd vroegen mij ouders: ‘hoe is het geweest?’. ‘Goed’ zei ik dan. De betreffende dienders maakten er ook geen woord aan vuil. ‘Geen noemenswaardige incidenten’ schreven zij in het overdrachtsschriftje en gingen naar huis.

Erichem, 10 september 2016

Augustus 2016: twee gevallen helden op de Olympische Spelen

Eens in de vier jaar ontwaken de goden uit de vergetelheid en ontmoeten zij elkaar op de berg Olympus. Zij zijn dan voor twee weken weer op de plek waar zij duizenden jaren geleden heersten. Het samenzijn begint met een eenvoudig ritueel. Na de plichtmatige begroetingen buigen zij zich over de vraag: ’wie gaan wij deze keer volgen?’ De keuze was niet moeilijk geweest. Ondanks hun vergeten bestaan hadden zij de pijn van vernedering van hun volk gevoeld. Eén persoon had daar een sleutelrol in gespeeld, de voorzitter van de Eurogroep. Ze gruwden van die slungelige en zuinig kijkende man uit Nederland. Geen van de goden wist iets af dit volkje, maar dit tekort werd snel ingelopen.

In eerste instantie waren zij schuddebuikend over elkaar heen gebuiteld. Dolkomisch vonden ze de verslaggever die aan een wielrenner vroeg hoe hij zijn kansen schatte in Rio. Hij voegde daaraan toe ‘en zeg niet dat verschrikkelijke zinnetje het gaat om het meedoen en niet om het winnen’. Hilarische hoogmoed vonden ze dat. Een land dat met 242 sporters meedoet en gemiddeld 3,5 gouden medailles haalt, doet mee om te winnen.

Er was ook waardering. Een persoonlijke favoriet van Zeus was het interview met Mark Rutte na de openingsceremonie. ‘De mensen kunnen het thuis op de televisie veel beter zien dan ik hier. Je zit er te ver vanaf om echt goed te kunnen zien wat er gebeurt’ vertelde hij enigszins teleurgesteld aan de verslaggever. Om vervolgens opgewonden te vertellen over het overweldigende gevoel dat hij kreeg toen hij de Nederlandse sporters binnen zag komen. Zelden had Zeus in die 3000 jaar een beter voorbeeld gezien van huichelarij. Je bevoorrechte positie veinzen als een opoffering voor de natie. Gelukkig maakte de loutering, die hij ervoer toen de nationale helden het stadion betraden, zijn offerende toch nog zinvol.

Hierna was het wel gedaan met de positieve ervaringen. Ronduit smakeloos vonden zij de reclame waarin de heldentocht van de sporters werd gevolgd. Door de speetjes tussen hun handen die zij uit afschuw voor hun ogen hielden, zagen zij de helden in spe wanneer het hen maar een beetje tegen zat hun moeder bellen. Die moeder sprak de jonge sporter liefdevol en bemoedigend toe waarna de zegetocht werd vervolgd. Elk sterk persoon heeft een sterk persoon naast zich staan was de slogan van de reclame. Een loflied op de moeder. Wat een slapjanussen dachten de goden. Elk sterk persoon heeft minimaal tien sterke personen verslagen, dat was meer in hun lijn. Gelukkig was het einde van de reclame wel weer om te lachen, want die eindigde met de logo’s van Pampers, Ariel en Persil. Ronduit verbijsterd waren ze over het gedrag van de Koning en zijn metgezel. Die stonden als mislukte imitaties van mevrouw en meneer de Bok op dezelfde kinderlijke wijze als hun onderdanen de – over het algemeen verliezende – landgenoten aan te moedigen. Het merendeel van de goden had een te zwakke maag om dit te kunnen verdragen en braakten de zo juist genoten avondspijze luidruchtig uit.

De goden waren onthutst. Hoe heeft dit volk onze trotse Spartanen en verlichte Atheners zo kunnen vernederen? Ze zonnen op wraak en die kregen ze. Nauwkeurig zochten ze twee sporters uit die een grote kans hadden op een medaille en emotioneel instabiel waren. Ze kwamen uit op een wielrenster die de afgelopen jaren op exact dezelfde datum als waarop ze haar koninginnenrit in Rio zou rijden, ernstige blessures had opgelopen. Ook viel hun oog op een turner met een voorliefde voor het liederlijke leven.

En zo geschiedde. De onfortuinlijke wielrenster verdween als een dronken acrobaat in de struiken en de Heer der Ringen verliet daadwerkelijk beschonken het Olympische dorp via de achterdeur. De goden leunden voldaan achterover in hun gouden zetels. Aan de wraak van de goden ontsnapt geen sterveling.

Erichem, 9 augustus 2016

Juli 2016: Chaos in het Verenigd Koninkrijk. Kopstukken Brexit stappen op 

We kennen hem allemaal nog wel kapitein Francesco Schettino van de Costa Concordia. Voer iets te dicht langs de kant, raakte een rots en zat als eerste in de reddingsboot. Volgens de kapitein klopten de kaarten niet. Ik heb daar zo mijn vraagtekens bij. Want wat blijkt, de kapitein had een blonde dame op de brug ten tijde van het ongeluk.

‘You want to zie ze piepel on ze biets?’, vroeg de olijke geilaard, ‘O yes my breef kepietén’, antwoordde het blondje, sabbelend aan zijn oorlelletje. En zo geschiedde, schip op de klippen, 32 doden en miljoenen schade. Met de kaarten bleek niets aan de hand te zijn, de kapitein wilde gewoon neuken.

Mannen die willen neuken. Het blijft een ernstig onderschat maatschappelijk probleem. Bill Clinton verwoordde het ooit treffend: ‘It’s the economy stupid!’ Zijn levenswandel overziend, hoef je geen Sigmund Freud te heten om hierin een geraffineerde sublimatie te herkennen: ‘It’s the dick stupid!’ Dit verklaart ook het gedrag van de heren Nigel Farage en Boris Johnson. Boris dacht premier te worden. Zijn door het Engelse kostschoolregime verknipte brein maakte al overuren met fantasieën over strenge secretaresses, rode balletjes en zweepjes. Nigel een man van het volk, hoewel opgeleid aan privéscholen en een fortuin gemaakt op de beurs, had wat eenvoudigere behoeftes. Gewoon een paar lekkere wijven in het kabinet was voor hem voldoende. De rest is geschiedenis, Boris werd pootje gelicht en mevrouw May dreigt het voor het zeggen te krijgen. Nigel trok vervolgens aan zijn stutten……’die ik thuis heb zitten ziet er dan toch beter uit ….eh ik bedoel, ik wil mijn leven terug’.

Mevrouw Theresa May gaat The British Empire redden. Dat weet ik omdat ik ooit ene Ingeborg Beugel, ervaringsdeskundige en documentairemaakster over de overgang, het ‘droge poes syndroom’ bij Pauw heb horen uitleggen. Het droge poes syndroom komt er in het kort op neer, dat je geen zin meer in hebt in seks. Waar mannen bij de eerste tekenen van slapte al naar de Viagra grijpen, schijnen vrouwen hier niet mee te zitten. Daar wordt nogal lacherig over gedaan maar het is een zege voor de mensheid. Mevrouw May lijkt mij van die categorie. Een andere vrouw van wie ik vermoed dat zij van dit syndroom geniet is mevrouw Merkel. Zowel mevrouw May als mevrouw Merkel worden niet meer afgeleid door de kracht van het libido. Zij blinken daardoor uit in gelijkmatigheid en hebben een oermoederlijk gezag. Ik denk dat zij samen het rapaille kunnen weerstaan en er voor zorgen dat het Verenigd Koninkrijk de EU ordentelijke verlaat.

Er glooit meer hoop aan de horizon. Mevrouw Clinton, ook een lid van de club, stevent af op het presidentschap. De wereld gaat een goede tijd tegemoet. Nu nog mevrouw Poetin aan de macht, Erica Terpstra als premier en over een paar jaar Hirsi Ali als de eerste vrouwelijke Grootmoefti.

Dus vrouwen als jullie de post-seksuele levensfase bereiken, laat je dan niet door de hoon laten leiden en ga niet bij de farmaceutische industrie soebatten om ook een pilletje, maar doe waar jullie goed in zijn: de wereld redden het mannelijk libido.

Den Haag – Erichem 9 juli 2016

Juni 2016: Uitslag van het referendum is bekend. Het Verenigd Koninkrijk stapt uit de EU

Dat de Britten eruit stappen is gelet op hun geschiedenis niet onlogisch. ‘Splendid Isolation’ is diep verankerd in hun cultuur. Ook in de rest van Europa klinkt de roep om de EU te verlaten. Klaarblijkelijk is het tijd voor een nieuwe ordening. Ordeningsvraagstukken zijn in Europa zelden vreedzaam opgelost. Pas na eeuwen met vele oorlogen, met als climax 2 wereldoorlogen en miljoenen doden, heeft men een manier gevonden om op een vreedzame wijze met dergelijke vraagstukken om te gaan…de geboorte van de Europese Unie.

Oorlog staat nu ver van de doorsnee Europeaan. Afgezien van wat vage conflicten aan de randen, is Europa een veilig continent. De Europese Unie heeft de machtsverschillen genivelleerd en gezworen vijanden geen andere keuze gegeven dan samen te werken. Toch wil men er vanaf. Want in plaats van een oase van vrede en voorspoed, is de Europese Unie in de ogen van velen een ondemocratisch, bureaucratisch en besluiteloos monster, dat achteraf bezien, onverantwoorde risico’s heeft genomen met de invoering van de euro en het afschaffen van de binnengrenzen. Een moloch waar schijnbaar meer aandacht is voor riskante avonturen in het oosten en het welzijn van migranten dan voor de noden van de eigen bevolking.

De Europese Unie wordt bestuurd door een bestuurlijke klasse (met hun eigen belangen) en aangestuurd door 27 regeringsleiders die ieder de belangen van hun eigen land behartigen. In deze arena bevindt zich ons land. 16 Miljoen Nederlanders waarvan 34% denkt dat zij beter af zijn als ze geen deel meer uitmaken van de Unie. Wat deze 34% vergeet is dat Nederland voor haar bestaan volledig afhankelijk is van Europa. Een blik in de geschiedenisboeken leert dat Nederland bestaat bij de gratie van de Europese grootmachten. Na de 17^de eeuw is er geen enkel noemenswaardig wapenfeit van Nederlandse origine in de  Europese geschiedenis te vinden. Pas na de Tweede Wereldoorlog, de beëindiging van de neutraliteitspolitiek en het lidmaatschap van de voorloper van de EU, kwam het huidige Nederland tot bloei.

Dat is de positie van Nederland. Economisch sterk maar met een te kleine binnenlandse afzetmarkt om zichzelf in stand te houden. Een professioneel leger, maar te klein om echt indruk te maken. Toch zijn wij een land dat het wereldwijd goed doet. Dat komt omdat wij als geen ander het spel weten te spelen tussen de politieke, economische en militaire grootmachten. Door slim te maneuvreren, compromissen te sluiten en soms voor de bühne misstanden aan de kaart te stellen, maar uiteindelijk toch pragmatisch te handelen is deze positie bereikt. Kortom, een niet al te grote bek opzetten en je plek kennen. Daar zijn wij onder elkaar erg slecht in, maar in relatie tot het buitenland kampioenen.

Mocht de EU uit elkaar vallen en zich een nieuwe Europese ordening aandienen, is de kans groot dat Nederland zich met slim en pragmatische handelen een goede positie verwerft. Echter als Nederland uit de EU stapt, is dat het einde van onze welvaart. Onze invloed binnen Europa is dan in klap weg. De Europese markt is niet meer toegankelijk zonder hoge invoerrechten, grote bedrijven trekken weg en het vrije verkeer van mensen (lees: intellect, vaardigheden, menskracht, jeugd) is niet meer mogelijk. Nieuwe verdragen met de oude EU partners zullen kostbaar zijn en vele malen onvoordeliger. Ook handelspartners buiten de EU zullen ons isolement uitbuiten. Uiteindelijk zullen de grote problemen niet veranderen, asielzoekers zullen blijven komen, financiële markten zullen mondiaal blijven opereren en het klimaat zal onstuimiger worden. Nederland kan dit nooit alleen oplossen en blijft afhankelijk van andere landen. Dus Nexit nee! Investeren in een EU die slagvaardig is en problemen oplost ja!

Erichem, 26 juni 2016