Op 19 december was het dan eindelijk zo ver. Na veel oprechte spijtbetuigingen door diverse hoogwaardigheidsbekleders en de excuses van alle grote steden, heeft de Staat der Nederlanden excuses gemaakt voor de slavernij. Gedaan door Rutte en toegelicht door de naar de oude koloniale gebieden uitgewaaierde ministers en staatsecretarissen. Indonesië was hiervan uitgesloten. Begrijpelijk want daar liggen ze nog steeds in een deuk sinds de koninklijke obees daar zijn appoli-enehnogwattes heeft aangeboden. Het liefste hadden ze hem nu ook in de oude wingebieden gehad. Heerlijk zo’n 55-jarige machtige witte man die zich onsterfelijk belachelijk maakt.
Maar daar gaat dit stukje niet over. Het gaat ook niet over de puinhoop die onze andere nationale ramp, de plaag genaamd Mark Rutte van dit verontschuldigingsproces heeft gemaakt. Het gaat hier om meer gewichtige kwestie. Namelijk een onderzoek naar wat voor zin het heeft om eeuwen later nog excuses te maken voor iets waar de huidige bewoners van onze planeet part nog deel aan hebben gehad.
Laten we beginnen bij waar het nu werkelijk omgaat. Volgens van Dale is de definitie van slavernij als volgt: de toestand dat mensen niet vrij zijn omdat ze het bezit zijn van iemand anders. Van oudsher bestaat de slavernij. Noem maar een volk en ze hadden slaven. Veelal bestonden die uit overwonnen vijanden van wie het leven was gespaard en nu voor de rest van hun armetierige bestaan het bezit van de overwinnaar waren. Geen benijdenswaardig bestaan. Er bestaan ook legio voorbeelden van slaven die een prima leven hebben gehad met hun eigenaren, maar dan moesten ze wel over bijzondere eigenschappen beschikken. Voor de gemiddelde slaaf was het leven een hel waarbij ze aan de willekeur van hun meesters waren overgeleverd.
Overigens kon je ook zo moeten leven zonder dat je geschaakt was door een vijandige stam. In Rusland was het tot 1861 bij wet geregeld dat landeigenaren volledige zeggenschap hadden over het leven van de boeren die op hun land werkten. Er werd niet over eigendom gesproken maar ook hier gold dat je als lijfeigene een miserabel leven had dat op elk moment door de Bojaren straffeloos kon worden verpest of zelf beëindigd. Tenslotte zijn er ook nog 1 miljoen Europeanen in het Middellandse Zee gebied tot slaaf gemaakt door de Arabieren, een niet onbelangrijk detail in de geschiedenis van de slavernij die nu vooral is gepinpoint op het tot slaaf maken van de mens van kleur uit Afrika.
Toch is er met de slavernij waarvoor nu excuses zijn gemaakt iets anders aan de hand. Op het eerste gezicht lijkt dit niet anders te zijn dan gebruikelijk is bij alle vormen van de slavernij. Echter deze slavernij onderscheidt zich op één belangrijk punt van alle anderen: het racisme. Zwarte slaven waren geen mensen. Misschien een tussenvorm van mens en dier maar zeker geen mensen zoals de blanke Europeanen, die ze bij bosjes opkochten van Afrikaanse slavenhandelaren, wel waren.
Maar aan alles komt een einde en na eeuwen van brute onderdrukking en uitbuiting werd 1 juli 1863 de slavernij in Nederland officieel afgeschaft. Dat pakte toch anders uit. De vrijgemaakten waren straatarm en werden aan hun lot overgelaten. Voor hen restte diepe uitzichtloze armoede in een wereld die doordrenkt was van racisme en vooroordelen jegens hen.
We zijn nu ruim 200 jaar en ruim 8 generaties verder. Tijd voor excuses, maar waarom eigenlijk? Het is lang geleden en niemand die er direct baadt bij heeft gehad of schade heeft ondervonden leeft nog. Dit zijn voor mij de argumenten geweest om het hele gedoe over de slavernij als politiek gemotiveerd weg te zetten. Hier ben ik op teruggekomen. Ik lees steeds meer in de wetenschappelijke literatuur dat trauma’s overdraagbaar zijn. Namelijk ‘dat langdurige stress en angstervaringen generaties lang biologisch worden overgeërfd. Hiernaar is veel onderzoek gedaan bij nakomelingen van slaven. Het traumatische verleden van hun voorouders zit nog steeds in de genen van de zwarte kinderen die wij momenteel in de groep hebben.’
Hoewel de kennis hierover nog pril is, zijn er voldoende aanwijzingen om de overdracht van trauma van generatie op generatie serieus te nemen. In een van de artikelen wordt verwezen naar de Tweede Wereldoorlog. Tot op de dag van vandaag kampen er nog nazaten van oorlogsslachtoffers met psychische klachten die zij van de vorige generaties hebben meegekregen.
Als erkenning een van de helende remedies is bij trauma’s is het aanbieden van de verontschuldigingen een humane daad waar we als samenleving trots op kunnen zijn en is er een stap gezet in de verwerking van een eeuwenlang verschrikkelijk onrecht. Deze verwerking is niet alleen van belang voor de slachtoffers maar ook voor de daders. Want hoe je het wendt of keert een deel van de welvaart in Nederland is te danken aan de inzet van slaven. In de hoogtijdagen bedroeg dat 5% van het bbp. Ter vergelijking de Rotterdamse haven is nu 6% van het huidige bbp.
Dus komt ook de vraag om een schadevergoeding op. Ik ben een voorstander. Een geldelijke vergoeding hoe symbolisch die ook is helpt bij de verwerking van het onrecht. Het gaat waarschijnlijk niet gebeuren want juridisch gezien is er geen poot om op te staan. Moreel is die noodzaak er wel. Ik hoop dat er nog een miljard uit de staatskas gevist kan worden en dat die verdeeld kan worden onder de nazaten van de slachtoffers van de slavernij. Dan zou in plaats van een trauma een hoogtepunt van menselijkheid en beschaving van generatie op generatie doorgeven kunnen worden.
Onderzoekers noemen dit het Posttraumatisch Slavernij Syndroom.’https://earlyyearsblog.nl/…/hoe-een-eeuwenlang-trauma…/.
Ook in het artikel dat ik onlangs op ‘DOQ arts aan het woord’ heb gelezen komt hetzelfde, niet specifiek gericht op de slavernij, aan de orde. https://www.doq.nl/zwangere-vrouw-draagt-jeugdtrauma…/….
Simonistisch
Den Haag – Stockholm – Den Haag
7 mei 2023
Simonistisch 